HelpdeskRelatiebreuk en echtscheiding
- Uitgangspunten gezinspastoraal rond 'gebrokenheid' binnen relaties
- Aanbod voor wie met een relatiebreuk of echtscheiding geconfronteerd wordt
- De kracht van het luisteren. Een getuigenis
- De nietigverklaring van een kerkelijk huwelijk
- Publicaties rond (echt)scheiding en hertrouw
- Opinieartikel op Deredactie.be
- Opinieartikel in Tertio
- Nuttige adressen en links
Uitgangspunten gezinspastoraal rond ‘gebrokenheid‘ binnen relaties
1. Aandacht voor contingentie ervaringen
Het basis uitgangspunt is dat onze diocesane werkingen ‘na scheiding‘ zich richten op de ‘contingentie-ervaringen‘ die mensen doormaken ten gevolge van de diepgaande crisis die een relatiebreuk teweegbrengt in hun leven.
Hierdoor worden zij vaak bruusk geconfronteerd met ‘grenzen‘ ten aanzien van zichzelf en anderen. De droom om levenslang iemand te kunnen beminnen en zelf bemind te worden, valt uiteen. De innerlijke harmonie wordt ernstig aan het wankelen gebracht. Het abrupt uiteenvallen van perspectieven, voorspelbaarheid en houvasten veroorzaakt angst en wordt als zeer bedreigend ervaren. Kwetsuren grijpen namelijk dieper in naarmate de betekenis die aan iemand wordt toegekend voor het eigen welzijn en geluk hoger ligt. Een relatie verbreken, iemand verliezen en weggerukt worden uit zinvolle samenlevingsverbanden confronteert de mens met uiteenlopende vragen rond de eigen existentie: Wie ben ik nog?, Wat is mijn aandeel? Wat is de zin van mijn leven?, Hoe moet ik verder?,... Een verwerkingsproces dringt zich op. De scherven van de stukgeslagen droom kunnen bikkelhard om dragen zijn.
2. Ondersteunen in het zoeken naar nieuwe levensbetekenissen
De zich opdringende levensvragen die zojuist vernoemd werden gaan gepaard met een cluster van pijnlijke gevoelens zoals verdriet, schuld, woede en schaamte. Doorheen de verlieservaring bij een relatiebreuk worden gescheiden mensen verplicht om afstand te nemen van vroegere verwachtingen, invullingen van het leven, visies op het bestaan. Het beeld dat men had van zichzelf, anderen en de samenleving valt uit elkaar. Lijnen van het verleden kunnen niet worden doorgetrokken en daardoor wordt de toekomst met één klap onzeker. Het zoeken naar nieuwe ‘levensbetekenissen‘, een herorïëntering van het eigen leven dringt zich vroeg of laat op. De confrontatie met gebrokenheid dwingt om tot een nieuwe invulling van het eigen leven te komen die houvast en perspectief biedt voor de toekomst. Dit is iets wat verder gaat dan het puur therapeutische en waarbij ‘levensbeschouwing‘ een krachtige hulpbron van zijn.
3. Aanbieden van vrijplaatsen om de gebrokenheid te delen met anderen
Op zoek gaan naar het vinden van een nieuwe ‘levenszin‘ is iets wat iedereen persoonlijk moet doen. Niemand kan het in de plaats van de gekwetste persoon. Het kan echter wel zinvol zijn om gescheiden mensen plaatsen aan te bieden waar ze in verbondenheid met lotgenoten kunnen stilstaan bij het eigen verhaal. Zeker in een ‘geïndividualiseerde samenleving‘ is daar grote nood aan. Wanneer we dergelijke vrijplaatsen aanbieden vanuit de gezinspastoraal betekent dit dat we met dit aanbod middenin een religieuze en levensbeschouwelijke traditie staan. Dit leidt tot het volgende uitgangspunt.
4. Aandacht voor de gelovige zingeving als hulpbron in de (h)erkenning en verwerking van kwetsuren
De bekende relatietherapeut Alfons Vansteenwegen heeft in een interview met het tijdschrift Rondom Gezin gezegd dat het geloof en het vertrouwen in een God mensen perspectief kan bieden om met de kwetsuren in hun leven om te gaan...om ondanks alles de ‘hoop‘ in het leven niet te verliezen. Dit betekent dat aan mensen in crisissituaties woorden, symbolen, rituelen en verhalen kunnen aangereikt worden als hulpbronnen in de (h)erkenning en verwerking van de eigen kwetsuren. Vanuit een pastorale attitude willen de diocesane diensten gezinspastoraal omgaan met gebrokenheid en falen én geloven in de groeikansen van elke mens...soms langzaam...stap voor stap...zoals een stijl bergpad dat allerlei bochten neemt.
5. Basishouding van luisteren en respect
Het belangrijkste uitgangspunt hierbij is echt luisteren naar mensen zodat ze zich begrepen voelen en op verhaal kunnen staat centraal. Daar staat of valt alles mee. Dit kan maar vanuit een houding van diep respect voor wat mensen meegemaakt hebben. Elke mens is uniek, ook in zijn gebrokenheid. We willen ondersteunend aanwezig zijn bij gekwetste mensen zodat ze in hun gebrokenheid de goedheid van God via medemensen mogen ervaren. Mensen uitnodigen om te groeien in mededogen, mildheid ten aanzien van het gekwetste zelf en anderen vormt het hart van deze nabijheid.
6. Christelijke wijze van handelen is altijd verlossend van aard
De grondtoon bij dit alles is dat een christelijk geïnspireerde wijze van handelen altijd verlossend van aard dient te zijn. Het betreft hier een houding van barmhartigheid in situaties van pijn, onvermogen en onmacht waardoor mensen kansen aangeboden krijgen om terug een stukje ‘nieuw‘ te worden een leven te leiden in liefde en waarachtigheid tegenover zichzelf en anderen.
(met dank aan Claude Vandevoorde)
Aanbod voor wie met een echtscheiding of relatiebreuk geconfronteerd wordt
De kracht van het luisteren
Dit interview en getuigenis werd opgetekend door Susan Van Lommel, en verscheen op 9 september 2009 in Kerk&Leven, editie Bisdom Antwerpen.
Henri Van den bergh gaat even terug in de tijd om te vertellen hoe het allemaal begon. ,,Bij mijn — lees ‘onze’ — diakenwijding in 1973 vermoedden we niet waar dit engagement ons overal zou brengen”, zegt Henri. ,,We zijn allebei lang actief geweest in de verloofdenwerking van het bisdom. Toen ik in West-Berlijn was voor mijn werk, vond ik in de Gedachteniskerk een kleine ruimte die gelegenheid bood tot een persoonlijk gesprek.”
,,Het was een rijke ervaring! Daar werd de kiem gelegd voor een ’Luisterhuis’ in Antwerpen: de Open Deur, die nog altijd bestaat. Er kwamen ook mensen die hun relatie hadden zien stuklopen. Tijdens deze luistergesprekken groeide het besef dat velen zich toen door de Kerk in de steek gelaten voelden. Gelukkig was er voor hen de vereniging OVE, ‘Ontmoeting Voor Echtgescheidenen’.”
,,Samen met OVE hebben we geprobeerd om een aanbod uit te werken voor gescheidenen. We zouden hen samenbrengen om met elkaar te praten over de pijn en de onmacht. Om uit te wisselen wat kan helpen en genezen. Zo zagen de verwerkingsgroepen voor gescheidenen het levenslicht.”
,,Het is heel verrijkend, zo’n kleine groep die samen optrekt”, zegt Nini. ,,De meeste mensen leggen in die periode een heel lange weg af. Dikwijls komen ze van onder nul. Je snapt niet hoe ze het klaarspelen om de stap te zetten naar zo’n groep. Misschien van pure ellende?”
,,Soms voelde ik dat er waren die elkaar aan het dragen waren. Zo van ‘Komt die de week wel door?’ En hoe die mensen opkeken tegen de feestdagen! Soms gaven ze elkaar ook raad. Als ze zich afvroegen hoe ze het in godsnaam moesten klaarspelen voor een doopfeest of zo. Er was dan altijd wel iemand in de groep die dat al had meegemaakt, het toen ook helemaal had overpiekerd en een goed idee had gevonden.”
Wanneer ik vraag wat ze het allerbelangrijkst vinden, tikt Henri veelbetekenend tegen zijn oor. ,,Luisteren!! En weet u wat dat betekent, luisteren? Dat is: ‘Luister’ geven aan mensen. Tonen dat ze belangrijk zijn voor jou, dat je graag tijd maakt voor hen.”
De bijeenkomsten van de verwerkingsgroepen danken hun kracht aan de manier waarop er geluisterd wordt. Henri en Nini zijn allebei diep overtuigd van het belang daarvan. ,,Dat is niet ‘zomaar’ luisteren, dat is luisteren met het hart. Nooit discussiëren, maar wel uitwisselen, au sérieux nemen. Dragen, nabij zijn, bevestigen.” Dat het gesprek niet in een discussie ontaardde, daarover waakten ze met zorg.
Hoop
Nini: ,,De uitwisseling was enorm rijk. De enen zaten soms nog in zak en as als de anderen al wat verder stonden. Er bestaat geen betere manier om te zeggen dat er hoop is, dan die. Dat je hoort van anderen dat die het toch overleefd hebben.”
Nu en dan voegden we daar als begeleiders wel wat uitleg aan toe”, zegt Henri. ,,Maar de echte kracht om te geloven in zichzelf kwam van de anderen in de groep. Van de mensen zelf. Het feit alleen al dat je er kan vertellen wat hier (hij wijst op zijn buik) zit, is op zichzelf genezend.”
,,We begeleidden elk een andere groep, samen met iemand die zelf gescheiden was. We beseften wel dat wij de situatie alleen maar van ‘horen zeggen’ kenden. We zagen dat de groep veel belang hechtte aan wat die andere begeleider kon inbrengen.”
Henri en Nini worden nu een dagje ouder en ze stappen er uit. Ze hebben er geen spijt van, verre van. ,,We hebben uiteindelijk veel meer gekregen dan gegeven. En we zijn dankbaar de werking te kunnen overdragen aan een team heel fijne mensen: luisterbereid en luisterbekwaam, met een groot hart voor gescheiden medemensen.”
Tijdens hun jarenlange inzet verdiepte zich nog hun respect voor elke mens, en zeker voor diegene die het moeilijk heeft. Nini: ,,Het laatste wat je mag doen is mensen veroordelen. Gescheidenen zijn gewoon mensen zoals wij, die het nu eenmaal overkomen is. Wat ik in al die jaren heb geleerd is een diepe bewondering voor de veerkracht van mensen, die soms echt aan het ongelooflijke grenst.”
De nietigverklaring van een kerkelijk huwelijk
Er bestaan heel wat vragen rond de nietigverklaring van het kerkelijk huwelijk. Wat houdt deze nietigverklaring in? In welke gevallen wordt ze uitgesproken? Hoe verloopt de juridische procedure? Er doen ook heel wat antwoorden de ronde, en vaak berusten die op misverstanden. IDGP gaf een infobrochure uit met enkele eenvoudige en correcte antwoorden. In een eerste hoofdstuk krijgt de lezer een overzicht van de mogelijke gronden tot nietigverklaring: vormgebreken, ongeldigmakende beletselen en wilsgebreken. Het tweede hoofdstuk biedt een beschrijving van de juridische procedure, vanaf een eerste verkennend gesprek met de kerkelijke onderzoeksrechter tot en met de gevolgen van een eventuele verklaring van nietigheid. Een laatste hoofdstuk bevat een praktisch overzicht van nuttige adressen voor juridische en pastorale begeleiding.
De infobrochure over de nietig- of ongeldigheidsverklaring van een kerkelijk huwelijk kan worden besteld bij bij IDGP. Kostprijs: € 1,80.
Hier kan u de tekst over de nietigverklaring van een kerkelijk huwelijk online raadplegen. T.o.v. de oorspronkelijke infobrochure werden de contactadressen voor juridische en pastorale begeleiding in hoofdstuk 3 geactualiseerd.
Publicaties rond (echt)scheiding en hertrouw
- Behoed de geliefden - over huwelijk, echtscheiding en hertrouwen
- Ouders blijven na een scheiding
- Stapstenen naar een pastoraal met echtgescheidenen
- Echtscheiding en hertrouw. Een pastoraal-theologische visie
- De nietigverklaring van een kerkelijk huwelijk
Behoed de geliefden - over huwelijk, echtscheiding en hertrouwen
Roger Burggraeve, Karlijn Demasure, Eddy Lagae, Behoed de geliefden - over huwelijk, echtscheiding en hertrouwen, Averbode, 2006, ISBN 978-90-317-2357-7
Op vele menselijke verlanglijstjes prijkt bovenaan: een geslaagd huwelijk en een gelukkig gezin. Dit verlangen wortelt diep in het hart van de mensen, maar wordt vandaag al te vaak verstoord door het grote aantal mislukkingen.
Echtscheidingen veroorzaken pijn en lijden aan partners en kinderen.Wie naderhand wil hertrouwen, gaat soms tevergeefs op zoek naar een kerkelijke aanvaarding of zegening.
Dit boek wil een handreiking zijn aan iedereen die met huwelijk,echtscheiding en hertrouwen begaan is in het eigen gezin, in familie- of vriendenkring en in pastorale situaties. Het zet aan tot een dieper nadenken over de mens en zijn relaties zonder daarom het laatste woord aan te bieden, maar wel vanuit de overtuiging dat gerechtigheid en barmhartigheid geen tegengestelden zijn.
Het boek kost € 14,95 en kan worden besteld bij IDGP.
Ouders blijven na een scheiding
Inge De Waele, Ouders blijven na een scheiding, Tielt, Lannoo, 2009, ISBN: 978-90-209-8355-5
Ouder van je kind blijf je altijd, ook na een scheiding. Samen met je ex-partner zul je nog heel wat belangrijke beslissingen moeten nemen die de toekomst van je kind beïnvloeden. In dit boek geeft psychologe Inge De Waele realistische tips en adviezen die je kunnen helpen om na een scheiding een goede verstandhouding met je ex-partner op te bouwen.
Meer info via uitgeverij Lannoo
Stapstenen naar een pastoraal met echtgescheidenen
Nationale Raad voor Gezinspastoraal, Stapstenen naar een pastoraal met echtgescheidenen, Brugge, 1995.
Te bestellen bij IDGP, kostprijs € 2,5, exclusief verzendingskosten.
Echtscheiding en hertrouw. Een pastoraal-theologische visie
DINGEMANS Louis, Echtscheiding en hertrouw. Een pastoraal-theologische visie, Interdiocesane Dienst voor Gezinspastoraal, Gent, 2001.
Te bestellen bij IDGP, kostprijs € 3, exclusief verzendingskosten.
Hertrouwde echtgescheidenen: onthaald of uitgesloten bij de katholieken?
De houding van de christelijke kerken – katholiek, protestant, orthodox – laat verschillen zien. Het onderzoek van deze verschillen en van hun motieven zal helpen om oplossingen voor te stellen voor de moeilijkheden waarmee gescheiden christenen, al of niet burgerlijk hertrouwd, te maken hebben.
Deze brochure is de vertaling van “Que penser de …? Les divorcés remariés”, geschreven door de dominicaan Père Louis Dingemans en uitgegeven door Editions Fidélité in de reeks “Que penser de …? Dossier sur des questions actuelles”. De vertaling is van de hand van René Vanparys, voormalig begeleider in ‘Horizon’, een werking van en voor gescheidenen van de vicariaten Vlaams-Brabant en Mechelen en Nederlandstalig Brussel.
Deze brochure richt zich tot al wie zich wil verdiepen in en een visie vormen omtrent de thematiek van echtscheiding en hertrouw binnen de kerkelijke gemeenschap.
Inhoudstafel:
1. De echtgescheidenen begrijpen
2. Jezus' houding tegenover de verstoting
3. Theologieën van het huwelijk
4. Het lot van de echtgescheidenen
5. Hoe moet het nu verder vandaag?
De nietigverklaring van een kerkelijk huwelijk
Er bestaan heel wat vragen rond de nietigverklaring van het kerkelijk huwelijk. Wat houdt deze nietigverklaring in? In welke gevallen wordt ze uitgesproken? Hoe verloopt de juridische procedure? Er doen ook heel wat antwoorden de ronde, en vaak berusten die op misverstanden. IDGP gaf een infobrochure uit met enkele eenvoudige en correcte antwoorden. In een eerste hoofdstuk krijgt de lezer een overzicht van de mogelijke gronden tot nietigverklaring: vormgebreken, ongeldigmakende beletselen en wilsgebreken. Het tweede hoofdstuk biedt een beschrijving van de juridische procedure, vanaf een eerste verkennend gesprek met de kerkelijke onderzoeksrechter tot en met de gevolgen van een eventuele verklaring van nietigheid. Een laatste hoofdstuk bevat een praktisch overzicht van nuttige adressen voor juridische en pastorale begeleiding.
De infobrochure over de nietig- of ongeldigheidsverklaring van een kerkelijk huwelijk kan worden besteld bij bij IDGP. Kostprijs: € 1,80.
Hier kan u de tekst over de nietigverklaring van een kerkelijk huwelijk online raadplegen. T.o.v. de oorspronkelijke infobrochure werden de contactadressen voor juridische en pastorale begeleiding in hoofdstuk 3 geactualiseerd.
Opinieartikel op Deredactie.be
Op 11 september 2011 schreef Kolet Janssen, jeugdauteur, een opiniestuk op Deredactie.be
In ‘Verlies-verlies in plaats van win-win’ formuleert ze een aantal bedenkingen bij de onlangs bekend gemaakte cijfers over echtscheiding.
Naar het opiniestuk ‘Verlies-verlies in plaats van win-win’ op Deredactie.be
Opinieartikel in Tertio
"Twee op de drie huwelijken die vandaag worden aangegaan, zullen eindigen in een scheiding." Deze voorspelling haalde medio mei 2011 heel wat kranten en trok de aandacht van veel mensen.
Katie Velghe, educatief medewerker bij de Interdiocesane Dienst voor Gezinspastoraal, reageerde op deze voorspelling en schreef een opnieartikel in Tertio. Haar bijdrage verscheen in Tertio van 25 mei 2011 onder de titel 'Huwelijk met toekomst'.
Nuttige adressen en links
www.bgmk.org
Website van Belangenverdediging van Gescheiden Mannen en hun Kinderen
www.houvast.be
Houvast wil informatie, communicatie, dienstverlening en ontspanning aanbieden aan alleenstaanden (alleenstaande ouders na scheiding of verlies van partner).