HelpdeskIntercultureel en interreligieus partnerschap
- Leven in intercultureel en interreligieus partnerschap
- Dossier: Huwelijken tussen christenen en moslims
Leven in intercultureel en interreligieus partnerschap
De multiculturele samenleving is een feit. Ook voor onze gezinnen heeft dit gevolgen; mensen vinden elkaar over culturen heen. Het lijkt evident dat het uitbouwen van een interculturele partnerrelatie een aantal zaken met zich meebrengt waar niet-gemengde koppels weinig mee te maken krijgen. Toch is dit gegeven relatief. Ellen Colpaert deed onderzoek naar interculturele en interreligieuze partnerrelaties en geeft haar bevindingen weer in het artikel 'Leven in intercultureel en interreligieus partnerschap', dat in het zomernummer 2007 van Rondom Gezin verscheen. Dit artikel geeft eerst een beeld van hoe wij vanaf de ‘buitenkant’ naar dit soort relaties kijken, wat ons aan het denken kan zetten over onze interactie met mensen van een andere cultuur. Daarna gaat het over de ‘binnenkant’ van zo’n relatie en worden concrete ervaringen geduid.
Dossier: Huwelijken tussen christenen en moslims
De werkgroep Relatieopbouw moslims-christenen (ROMC) heeft in 2010 een dossier uitgegeven over islamitisch-christelijke huwelijken.
Dit dossier is vooral bestemd voor verantwoordelijken en medewerkers in de pastoraal. Het kan eveneens nuttig zijn voor sociale werkers, leerkrachten en opvoeders in het onderwijs, begeleiders en vormingswerkers in gezinsorganisaties of in andere verenigingen voor sociaal en cultureel werk, deels ook voor juristen en notarissen.
Het dossier bestaat uit drie katernen: een pastoraal, een liturgisch en een juridisch deel.
Het pastorale gedeelte gaat niet zomaar over tips voor het vlot bekomen van de toelating tot een kerkelijk huwelijk. ROMC geeft de voorkeur aan het afleggen van een langere weg, met aandacht voor de complexiteit van de eigen situatie van elk echtpaar. In dit dossier wordt er voor gepleit dat een islamitisch-christelijk koppel eerst een verkennend gesprek heeft met iemand die in de eigen omgeving het pastoraal onthaal verzorgt. Die persoon kan het koppel eventueel verder verwijzen naar een pastoraal werker die meer gevormd is in het begeleiden van een religieus gemengde relatie. Dan komen de motieven en bedoelingen van de beide personen ter sprake, hun leefsituatie, cultuurverschillen, hun religieuze opties voor henzelf en voor eventuele kinderen, de begeleiding na het sluiten van een huwelijk, het al of niet verhuizen naar een islamitisch land... Tenslotte kunnen zij met de pastoraal begeleider verkennen welk ritueel meest bij hen past; zij krijgen daarbij informatie over de vereisten en mogelijkheden van een kerkelijk huwelijk, met of zonder de klassieke rituele vormgeving. Dit document, dat zich richt tot al wie pastoraal actief is, beveelt aan dat in elk bisdom iemand de taak zou krijgen islamitisch-christelijke echtparen voor te bereiden en pastoraal te begeleiden in de verschillende fasen van hun leven.
Een islamitisch-christelijk huwelijk stelt deze gehuwden dikwijls bloot aan pijnlijke situaties. De ervaring van de voorbije decennia toont dit aan. Maar wanneer een dergelijk huwelijk slaagt, is het een bron van persoonlijke en wederzijdse verrijking en vormt het een bevoorrechte situatie om bruggen te bouwen tussen de twee gemeenschappen. Zij die een islamitisch-christelijk huwelijk aangaan mogen in elk geval weten dat zij altijd kunnen rekenen op de aandacht en bekommernis van de Kerk. In die geest is dit pastoraal gedeelte geschreven. Het eindigt met het verhaal van zes christelijke vrouwen die reeds heel wat jaren met een moslim gehuwd zijn en uitgebreid vertellen over de weg die zij zijn gegaan.
Het liturgisch gedeelte biedt voorstellen voor het uitwerken van een kerkelijke huwelijksviering evenals elementen voor een interreligieuze viering.
De derde katern is juridisch. Zij brengt een uitvoerige uiteenzetting van de burgerlijke (Belgische, Marokkaanse en Turkse) en kerkelijke wetgeving over het huwelijk en thema’s die er mee verband houden.
Bestelinfo:
Het dossier 'Huwelijken tussen christenen en moslims' kost € 10 (exclusief verzendingskosten) en kan besteld worden bij:
Kerkwerk Multicultureel Samenleven, Huidevettersstraat 165, 1000 Brussel.
E-mail: bestellingen@kms.be
Tel.02 502 11 28
Fax 02 502 81 01
www.kms.be
Achtergrondinformatie over het tot stand komen van dit dossier:
De huidige religieuze situatie in België is sterk getekend door religieus pluralisme. Mensen van verschillende geloofsovertuiging ontmoeten elkaar, gaan naar dezelfde scholen, delen dezelfde werkplaatsen, worden verliefd op elkaar, vormen vaste relaties en beslissen soms met elkaar te trouwen. Een van de talrijkste godsdienstige gemeenschappen is de islamitische. In zeer uiteenlopende milieus leven heel wat culturele en religieuze bezwaren tegen huwelijken tussen moslims en katholieke christenen. Zonder blind te zijn voor de moeilijkheden wil de katholieke pastoraal toch dergelijke koppels informeren en begeleiden.
In 1979 publiceerde de ‘Interdiocesane Commissie voor de Betrekkingen met de Islam’ een brochure over islamitisch-christelijke huwelijken. Intussen is deze commissie opgevolgd door de werkgroep ‘Relatieopbouw moslims-christenen’ (ROMC). Na ruim dertig jaar vond de werkgroep het tijd om opnieuw bij dit onderwerp stil te staan, rekening houdend met de veranderingen die zich intussen hebben voorgedaan op sociaal gebied en in de interreligieuze dialoog.
Deze veranderingen slaan vooreerst op de moslimgemeenschap zelf. Heel wat moslims in ons land zijn in België geboren, uit ouders die zelf hier zijn opgegroeid. Terwijl in de jaren 1970 de islamitisch-christelijke huwelijken sloegen op een beperkt aantal gemigreerde arbeiders, universiteitsstudenten die hier tijdelijk verbleven en diplomaten, betreffen deze huwelijken tegenwoordig in toenemende mate jongeren die in dezelfde wijken zijn opgegroeid en dezelfde scholen hebben bezocht. Het cultureel verschil wordt kleiner maar blijft bestaan. In die zin kan men niet meer denken in termen van autochtoon of allochtoon. Natuurlijk blijft er het verschil in godsdienst.
Het perspectief van dit document is dus niet dat van een huwelijk met een vreemdeling(e). Het is evident dat dergelijke huwelijken nog blijven voorkomen en hun aantal zal wellicht nog stijgen door de toegenomen mobiliteit van mensen, maar het grootste deel van de huidige moslims in België zijn Belgen en dat zal met de komende generaties moslims nog sterker het geval zijn.
Bovendien heeft zich ook in het denken van de Kerk een evolutie voorgedaan. In de loop van de laatste drie decennia hebben verscheidene bisschoppenconferenties richtlijnen uitgevaardigd over de islamitisch-christelijke huwelijken, zoals ook het Oecumenisch Comité ‘Islam in Europa’, in de schoot van de Raad van Europese Bisschoppenconferenties (CCEE, Conseil des Conférences épiscopales européennes) en van de KEK (Konferentie van Europese Kerken). Deze teksten, in het bijzonder het dossier Les mariages islamo-chrétiens, in 2004 uitgegeven door het Secretariaat voor de Relaties met de islam van de Franse bisschoppen, zijn voor de werkgroep ROMC een belangrijke bron van inspiratie geweest. Bij het samenstellen van dit dossier heeft ROMC sterk samengewerkt met zijn Franstalige nevenorganisatie CIRI, Commission interdiocésaine pour les relations avec l’islam.
Info over de werkgroep Relatieopbouw moslims-christenen (ROMC):
De werkgroep ROMC heeft als missie om – in het kader van Kerkwerk Multicultureel Samenleven - initiatieven te nemen die de opbouw van goede relaties tussen katholieke christenen en moslims bevorderen, de hindernissen die zich daarbij voordoen te onderkennen, ze eventueel om te buigen, en de bestaande initiatieven van relatieopbouw tussen christenen en moslims te versterken. ROMC tracht dit doel te realiseren via informatie en sensibilisering over de islam en over moslimgemeenschappen, via ontmoetingen die verbondenheid willen doen ontstaan over de verschillen heen. De werkgroep wil advies verlenen, standpunten voorbereiden en standpunten innemen m.b.t. bepaalde thema’s die betrekking hebben op de relaties tussen christenen en moslims én op de plaats van beide godsdiensten in de samenleving. Terug naar tekst